SP controleert het college via de rechter?

11-12-2009

De verkoop van de gekraakte panden aan de Koppenhinksteeg houdt de gemoederen van sommige leden van de Leidse gemeenteraad nog steeds bezig. Dat het bestaan van de vrijplaats Koppenhinksteeg gaat ophouden, wil maar niet doordringen tot enkele collega’s van de SP. Ondanks de diverse interpellaties, spoeddebatten en talloze schriftelijke vragen zijn ze nog steeds niet tot dat besef gekomen. Goed, dat kan. Hun strijd voor de vrijplaats Koppenhinksteeg is hun goed recht. Overigens heeft de Leidse gemeenteraad uiteindelijk na afloop van al die (spoed)debatten steeds weer besloten om het collegebesluit de legalisering te stoppen en de panden te verkopen, te steunen.

Sterker nog, ondanks alle democratische middelen die raadsleden de Bakker en Radenmaker ruimhartig hebben gebruikt, hebben deze raadsleden gemeend om zich partij te moeten maken in een kort gedingprocedure van de Stichting Vrijplaats Koppenhinksteeg tegen de gemeente. Nou is een rechtszaak van de Vrijplaats tegen de gemeente niet meer zo uniek; het aantal zaken die de krakers in de loop der jaren hebben aangespannen tegen de gemeente, is inmiddels gestegen tot over de 100.

Wat deze zaak zo uniek maakt is dat twee raadsleden zich gevoegd hebben bij de tegenpartij in een kort geding tussen de vrijplaats Koppenhinksteeg en de gemeente. Een, voor zover ik weet, nog nimmer vertoond verschijnsel. Als een raadslid een persoonlijk geschil heeft over bijvoorbeeld een WMO-voorziening  of OZB aanslag, dan is er natuurlijk alle ruimte voor een geschil met de gemeente. In dat soort gevallen gaat het om het individueel belang tegen de gemeente.

Anders is het waar raadsleden zich mengen in een zaak van een derde partij die tegen de gemeente procedeert. En dan niet zomaar als buurman of direct belanghebbende  maar uitdrukkelijk als raadslid onder vermelding van het feit dat zij: “goed op de hoogte zijn van de ins & outs met betrekking tot de koopovereenkomst” en belangrijker nog : “Juist omdat de Bakker en Rademaker zo goed op de hoogte zijn van de onderhavige transactie en beschikken over informatie die voor anderen niet, dan wel zeer moeilijker toegankelijk is, kunnen zij evenals een belanghebbende en een directe concurrent (zoals in casu de Stichting Vrijplaats Koppenhinksteeg dat is van Atrium) – als geen ander erop wijzen dat de Gemeente Leiden in strijd met de EG-verdragsverplichtingen het voornemen heeft een (verboden) steunmaatregel ten uitvoer te leggen.”

Daar wringt voor mij de staatsrechtelijke schoen. Het kan toch niet zo zijn dat een raadslid informatie, die vertrouwelijk verstrekt wordt aan dat raadslid uit hoofde van de controlerende bevoegdheid, in gaat zetten in een geding van een derde partij tegen de gemeente? Dat is niet alleen laakbaar handelen, dat is ronduit strafbaar op grond van artikel 272 van het Wetboek van Strafrecht. Bovendien vraag ik me af of de bewuste collega’s nog wel kunnen functioneren als raadslid in deze gemeenteraad als dit het geval is.

De gemeentewet is hier buitengewoon helder over. Artikel 15 eerste lid stelt dat “Een lid van de raad niet als advocaat of adviseur in geschillen werkzaam mag zijn ten behoeve van de gemeente of het gemeentebestuur, dan wel ten behoeve van de wederpartij van de gemeente of het gemeentebestuur”. Hetgeen in mijn uiteenzetting hierboven volgens mij meer dan duidelijk is bewezen. Immers de Bakker en Rademaker brengen hun unieke kennis in bij het geding als partner van de vrijplaats.

Hoe nu verder? Ik zal, namens mijn fractie, dan ook de burgemeester in zijn rol als voorzitter van de raad, vragen om uitspraak te doen in deze bijzonder vervelende zaak. Bovendien roep ik het college op om eventueel gevraagde vertrouwelijke gegevens over de Koppenhinkstreeg niet te verstrekken aan deze twee raadsleden tot na de afloop van alle gedingen hieromtrent waarin zij partij zijn. de advocaat van De Bakker en Rademaker stelt dat de raad het college het verkopen van panden niet kan verbieden. Dus een raadslid moet ten einde raad maar via de rechter de verkoop proberen te verhinderen.

Niets is minder waar. Als de raad besluit het college te verbieden een pand te verkopen dan voorspel ik een vroegtijdig einde van het desbetreffende college indien het deze uitspraak negeert. Maar er is nog een argument waarom deze stelling geen hout snijdt. Zoals ik al eerder betoogde, heeft de raad diverse malen in meerderheid besloten om de lijn van het college te volgen. Kortom, De Bakker en Radenmaker hebben evenzoveel malen geprobeerd om de verkoop te verhinderen. Hiervoor kregen deze raadsleden uiteindelijk geen steun van de raad.

Dat brengt mij bij de slotvraag :  Kun je als raadslid, zonder last of ruggespraak, nog wel functioneren als controleur van het college als je tegelijkertijd dit college actief tegenwerkt als eiser in een geding. Hoe kan een raadslid het college beoordelen op zuiverheid, transparantie en eerlijkheid daar waar men zelf hint naar het gebruik maken van vertrouwelijke informatie anders dan waarvoor deze verstrekt is.

De Bakker en Rademaker handelen op deze wijze tegen de geest en naar mijn overtuiging de letter van de gemeentewet en wellicht het wetboek van strafrecht.  Ik vind het niet kunnen en roep de raadsleden de Bakker en Rademaker dan ook op om een keuze te maken: òf doorgaan met het geding en dan hun zetels opgeven, òf stoppen met procederen en aanblijven als raadslid. Men moet de gereedschappen die het raadslid zijn toevertrouwd om het openbaar bestuur te controleren niet inzetten voor andere doeleinden zoals het verstrekken van deze –wellicht vertrouwelijke- informatie aan een partij die tegen de gemeente procedeert. Zulk handelen benadeelt de stad en de inwoners van Leiden pas echt.

Frederik Zevenbergen
Raadslid VVD

_{edit : toegevoegd links naar overzicht juridische procedures Koppenhinksteeg tot nu toe en reactie Rijksoverheid op de vermeende staatssteun.}