Laat ik het bal dan maar openen, nu reeds negen mensen voor mij "cold feet" lijken te hebben [telling opiniemeter]. Voor mij is een koppeling aan de Christen Democraten een Appel aan de VVD leiding. Wij kunnen alleen een voornaam deel van ons program realiseren als wij met het CDA samenwerken. De CU is voor mij slechts een voorzichtige optie erbij. Vaak is het zo dat dit soort kleine partijen - als hen gevraagd wordt het cement tussen een muur te worden - overvragen en relatief teveel in de melk te brokkelen krijgen. Teveel theologie in de politiek ben ik ten principale op tegen, al helemaal als dit uit links hoek komt [dan krijgt een term als Linkse Kerk helemaal een ernstig gezicht]. Geen enkele andere samenwerken zou ik zien zitten, zeker niet ter linker zijde. Dat mag van mij ook uitgesloten worden zoals Mark min of meer heeft gedaan.

Kortom, hopelijk kunnen we tenminste 78 zetels binnenhalen in samenwerking met het CDA. Daar zal nog hard voor geknokt moeten worden. Op het eerste gezicht lijkt een coalitie PvdA-CDA meer voor de hand te liggen, maargoed, daar ga ik vooralsnog nog niet van uit.

Beste mijnheer Goossens. Fijn om weer terug te zijn op uw forum. Ik spreek de verwachting uit dat de kiezers een linkse noch een rechtse coalitie uit hun hoed gaan toveren na 22/11. De afkeer en angst voor een te gekleurde coalitie houdt de electorale markt netjes in evenwicht. De onzichtbare hand doet haar werk weer eens naar behoren. De beide grote partijen houden dus alle opties open en dat is verstandig. De voorkeur van Rutte is overbodig, want die was op voorhand al duidelijk en bekend. In de strijd tussen de gigantjes Bos en Balkenende zal Rutte slechts figureren en schitteren in een bijrolletje. De partij die de meeste kiezers het gevoel kan bezorgen, dat haar of zijn portemonnee veilig is op de korte en langere termijn zal het grootste gaan worden. De strategie van anchorman Wouter Bos om gedurende de campagne ook het vervelende nieuws te brengen is goed te verkopen, mits goed en met overtuiging gebracht. Deze moedige en eerlijke aanpak zal uiteindelijk beloond gaan worden door de kiezers. Dat verwachten we van een leider, die er wil zijn voor alle Nederlanders. Verschillen mogen er zijn, maar wel beperkt en begrensd door scoiale, solidaire en rechtvaardige criteria. Het is niet anders, leuker kunnen we het niet maken wel duidelijker.
Mag ik u verder nog op een paar zwakke punten wijzen in het liberale kamp.
1.De ideologische leegte en blinde vlekken van het liberalisme: zoals u weet ligt het publieke domein er slecht bij. Onwelgevallig gedrag van burgers wijst op een verharding en verscherping, mede mogelijk gemaakt door het uitwonen van het bindweefsel van onze samenleving. De Zalm-norm is een begrip, maar de Zalm-waarde behoeft eufemistisch gesproken een upgrade van formaat. Waar zijn de denkers en verbandleggers binnen uw partij? En hoe lang is het geleden dat een filosofe of een ethica zich met de grondslagen van het liberale stelsel heeft beziggehouden. Intellectuele bemoeizorg gevraagd om de liberale zaak drastisch te vernieuwen!
2.De integratiecrisis: zoals u weet heeft Verdonk geen benul of verstand van integratie. De schade die deze brokkenmaakster uw partij heeft bezorgd zal dan ook doorberekend worden in de komende verkiezingen. Met als onvermijdelijk resultaat dat de VVD blijft steken op 30- zetels. Ofschoon ik de verrichtingen van Ayaan Hirsi Ali met belangstelling heb gevolgd en het vuurwerk alternerend mooi en lelijk vond zijn de mogelijksheidsvoorwaarden om tot een succesvol integratiebeleid niet geschapen. De heibel rondom genoemde personen hebben in dit geval oplossingen in de weg gestaan en vormde een rookgordijn die ons het zicht ontnam op falend beleid. Leuk voor de media en persoonlijke aandacht en roem, maar dat is het dan wel. Nederland en haar dienende politici moet leren met de mensen te praten en niet over. En we hadden massaal moeten inzetten op taal, scholing en werk voor mensen die op achterstanden staan. Dat kost een paar centen, die uw partij niet ter beschikking wil stellen. Laten we de ongemakkelijke waarheden maar gewoon eens zwart-op-wit opschrijven, nu we toch bezig zijn. Het aanpakken van de problemen die ontstaan zijn door de introductie van de islam in NL kunnen alleen succesvol worden aangepakt als je hen meeneemt, ondersteunt en het gevoel geeft dat zij er ook bijhoren. Op dit gebied heeft de VVD haar krediet, geloofwaardigheid en werkzaamheid helaas verspeeld.
3.De VVD bedient van oudsher slechts een gedeelte van het electoraat, nl. de mensen die het al goed hebben. Veel van de leefbaarheidsthema\'s zijn moeiteloos geabsorbeerd en ingevuld door de grote twee. Op het gebied van duurzaamheid en milieu scoort de VVD ronduit belabberd. En zo kan ik nog wel even doorgaan. Als ik Rutte was dan zou ik het programma gaan herschrijven.

Ha mijnheer Mentink, goed u weer te zien voor uw periodieke liberale baduurtje. Ik moest even een potje "loog" opzoeken in de kast, om het zuur uit uw boodschap te neutraliseren. Altijd wel aardig om in taal bruggetjes te zoeken, en "loog" in de eerdere context past dan ook prachtig als predikaat voor een bondige samenvatting van wat links ons allemaal voor goeds te bieden heeft. Maar alle goedkope gekheid op een stokkie ...

Uw baduurtje bljkt toch telkens wat te kort om u goed te wassen. Hoe wel de oren wassen; dat kunt u gerust aan mij overlaten. Ben ik goed in en doe ik graag! Always at your services - terwijl ik me tegelijkertijd realiseer deze woorden met enige voorzichtigheid uit te moeten spreken in een politieke arena. Maar uw eruptie lezende constateer ik een belangrijke achterstand in uw liberale bagage. Dat verbaast overigens niet.

Het is u inderdaad volkomen ontgaan dat onze partij de laatste jaren zich in een liberaal manifest heeft verdiept dat het liberalisme weer met veel elan en realiteitszin op de kaart heeft gezet voor de komende decennia. Nu valt mij op in uw betoog - en al eens eerder - dat u een liberaal graag met een libertijn verward. Dat is heel ondeugend van u, want de VVD is een partij die kaderstellend denkt, en bepaald niet liberaal anarchisme nastreeft zoals een libertijn zou doen. Niet meer zo chargeren hoor, met deze wetenschap in uw pukkel!

Naast al onze sterke punten hebt u zich ingespannen enkele zwakkere punten te identificeren in onze portfolio. Dat is plezierig, want zonder klankbord zijn we nergens. Eens kijken waar we komen;

1. Ik zie onder dit punt een verzameling natte kreten waar geen kop en staart aan zit. Eigenlijk is het een smeltkroes van wat ongesubstantieerde grieven zonder een deugdelijk betoog. Zalm is niet uw smaak, maar dat is zeker te billijken. In onze liberale vijver zwemmen meer vissoorten. Voor ieder wat wils. Denkers hebben wij in overvloed, en we hebben dat zelfs geinstitutionaliseerd in de Teldersstichting. Daarnaast hebben wij regelmatig ad hoc denktanks en speciale commissies. De VVD beweegt constant, maar het vergt een open blik dat te kunnen en willen aanschouwen. Verbandleggers hebben wij ook. Een groot aantal fractieleden hebben hun EHBO diploma, dus ook dat zit wel snor. Het liberale manifest, nog lang niet verstoft sinds het recentelijk totaal is gerenoveerd, noemde ik al. Kijk eens aan, uw eerste punt is reeds getackled.

2. De integratiecrisis. We komen ergens. Is er sprake van een crisis of een kwestie, vraag ik mij in goede moede af? Ik geloof niet dat er sprake is van een crisis. Laat ik het anders zeggen. Er was een integratiecrisis in de tijd van de Aad Kosto\'s en de Job Cohen\'s, maargoed, wat wil je. Toen stond de deur wagenwijd open en werd iedere nieuwkomer die over de welkomsmat kwam zo de malle molen van het Nederlands maatschappelijke landschap in gestuurd. Toen we opeens met zijn allen - na een kleine hint uit Fortuynlijke hoek - ons gingen realiseren dat Frits Bolkenstein allang had gewaarschuwd voor integratieproblemen, ontstond bereidheid breder na te denken over de inmiddels gerezen integratievraagstukken. Over het hele politieke spectrum - een linkse oprisping daargelaten - waren we het eens dat de deur op een kier moest, en dat intergratie niet kon zonder kaderstellend te werk te gaan. Best een liberale gedachte. Rita Verdonk nam de handschoen op, en schitterde tot nu toe ruim drie jaar lang. Winston Churchill zou gezegd hebben "de enige man in het kabinet", en inderdaad, het heeft er de schijn van. Verdonk heeft het fantastisch gedaan, en duidelijk gemaakt dat de erfenis van het verleden door haar in uitstekende banen geleid kon worden. Ze heeft grenzen gesteld en ze bewaakt, ze heeft lijnen in het zand getrokken en zich verzet tegen de woestijnerosie. Gevolg is dat de toestroom minimaliseerde zodat de gearriveerden zich volgens de gestelde regels konden gaan settlen. Ze zorgde voor kaders als het gaat om inburgering, en voor discipline als het gaat om handhaving. Kortom, onze Rita heeft het geweldig gedaan, ondanks de IND. U noemt dat schade geloof ik? Ach ja, ik geloof dat ik dat alleen maar opportunistisch gereutel kan noemen. Ik zie geen enkel causaal verband tussen het blijven steken op 30 zetels en vermeend falen van Rita. Au contraire zou ik haast zeggen.

Ayaan Hirsi Ali heft de partij wel aanzien gekost, en vermoedelijk ook zetels. Gelukkig is deze freule vertrokken naar het land der onbegrensde mogelijkheden.

U roept dan nog wat over knijpend beleid als het aankomt op beschikbaarheid voor scholingsgelden voor allochtonen. Auch roep ik dan, want daar zit best een kern van waarheid. We hebben als VVD nog te weinig aandacht voor scholing in zijn algemeenheid. Daar zie ik zelf ook graag een extra impuls. Maargoed, we kunnen ook niet alles gelijk briljant doen. Gun ons nog even tijd om het optimum te bereiken ...

3. Nee, dit is te makkelijk. Cliche, cliche. U kunt beter dan dat. Het is een knuppel van links te roepen dat de VVD a-sociaal zou zijn. Akkoord, liberalen bestempelen de massa niet als potentiële slachtoffers, niet als potentiële kanslozen. Ons glas is altijd half vol. Wij zien kansen voor (vrijwel) iedereen. Wij zijn ook bereid mensen alle kansen te bieden, dat is een fundamentele zaak in ons manifest. Wij zijn ook voorstander van mensen motiveren, prikkelen hun kansen te grijpen. En voor de echte kansloze en oprecht zeer kansarmen heeft de VVD kloeke vleugels die wij warm en welkom om de schouders van deze weinigen slaan.

Links heeft een andere benadering. Zij vinden vrijwel iedereen bij voorbaat kansarm, en achten velen slachtoffer. Zij bieden dan ook vooral opvang en slachtofferhulp. Mooi voor eerste echelonswerk, maar de VVD biedt meer. Wij bieden eerste hulp, en vervolgens therapie om tenslotte te komen tot integratie in een werkzame samenleving. Een totaalpakket zeg maar, met gezonde prikkels en een gezonde economie om mensen in te laten functioneren en floreren.

Daarnaast hebben wij natuurlijk ook aandacht voor de rijkere medemens. Er is tenslotte ook geld nodig om ons zorgpakket betaalbaar te houden. En onze beste sponsoren krijgen daarom een goede beenruimte. Is wel zo eerlijk toch? Ze dragen tenslotte veel bij aan onze zekerheid voor de mensen die we nog moeten mobiliseren, en voor hen die echt niet aan slag kunnen. We willen tenslotte graag dat iedere Nederlander zichzelf kan waarderen om zijn werkzame bijdrage aan de maatschappij. Wij werken graag vanuit het individu, en willen dat dit individu de kansen pakt die hij of zij kan pakken. Noem dat maar mensen die het goed hebben, en we zijn het eens.

Duurzaamheid? Net zo\'n rekbaar begrip als "sociaal". Natuurlijk staat de VVD voor duurzaamheid. Kom zeg, we zijn de partij toch van de Return on Investment, de rentabiliteit? Hoe zouden wij nu tegen duurzaamheid kunnen zijn, beste mijnheer Mentink. U begint u zelf nu toch tegen te spreken. De VVD staat echter voor goed gewogen handelen, ondernemen met een deugdelijk ondernemingsplan zeg maar. Neem ons het maar kwalijk dat wij zorgvuldig met het belastinggeld van de burger om willen gaan.

Het milieu? De VVD is een milieubewuste partij, maar wel met realiteitzin. Overdreven aandacht voor het milieu zoals door Groen Links of aanverwante stromingen wordt gegeven is niet ons ding nee, en laten we dat zo houden. De VVD staat echter beslist voor milieubewustheid, voor investering in nieuwe en meer efficiente technologie en voor effectieve logistiek. Zaken die voor het milieu zeer bevorderlijk zijn. Nee, wij verkopen geen goedkope onzin, en wij hebben geen uitgesproken mening over de naaktslak en de goudworm. Wij denken graag in kaders, en in constructieve beleidslijnen. Details laten we in deze fase graag over aan few-issue partijen.

Ik heb getracht een beetje zinnig te antwoorden op uw grieven heer Mentink, maar het viel niet mee. Een stijle helling zonder al te veel saillanten is lastig te beklimmen. Wat ik in uw Lutherse stellingen een beetje miste was uw inventieve oplossing, uw tegengeluid. Een pissing-contest is best aardig, maar de urine raakt snel op. En die klaterende stilte zou ik nu zo graag opgevuld zien met uw gedachtenspinselen.

Rest mij dus te eindigen met de uitnodigende woorden: Quo vadis?