Verslag Arend-Jan Boekestijn en Dick Leurdijk

0 Reageer op dit bericht

Verslag debatvond: “De toekomst van de krijgsmacht”

Op de maandagavond van 14 april jl. organiseerden VVD Leiden in samenwerking met Stichting JASON voor Internationale Betrekkingen een debatavond met als sprekers dhr. Dick Leurdijk en dhr. Arend Jan Boekestijn. Dhr. Leurdijk is als Verenigde Naties-expert verbonden aan Instituut Clingendael. Dhr. Boekestijn is sinds november 2006 Tweede Kamerlid voor de VVD en fractiewoordvoerder defensie en ontwikkelingssamenwerking. De discussie, die plaatshad in Studio De Veste, betrof de toekomst van de Nederlandse strijdkrachten en werd in goede banen geleid door student geschiedenis en debattrainer Koen van Schie. Hierbij een verslag met enkele hoofdlijnen van de discussie.

“De wenselijkheid om Nederland enkel in VN verband militair op te laten treden” luidde het spreekpunt waarmee het onderwerp werd ingeluid. Volgens dhr. Boekestijn is de VN net zo sterk als de zwakste schakel, wat de organisatie eigenlijk anarchisch maakt. Vervolgens gaan binnen een dergelijk systeem alsnog de sterkste landen hun eigen gang. Dit maakt het wenselijk dat Nederland ook in NAVO verband opereert, om zo de falende staten aan te kunnen pakken waarin terroristen zich het gemakkelijkst vestigen. Dhr. Leurdijk benadrukt het belang van een adequaat volkenrechtelijk mandaat. Zo was het de vraag of de NAVO in 1999 tegen Milošević mocht optreden zonder VN mandaat. Minister van Buitenlandse Zaken Van Aartsen stelde indertijd dat indien Milošević zich niet aan de internationale regels hield, ingrijpen door de NAVO dan geoorloofd was. Het daadwerkelijke zelfstandig optreden van de NAVO had nog geen precedent en heeft zeker zijn uitwerking gehad op het denken over gevechtsmissies en internationaalrechtelijke mandaten.

Dhr. Boekestijn geeft aan dat Nederland ook op dit momenteel tot in de nek in de internationale problemen zit. De EU biedt in dezen weinig oplossingen, de gemeenschap kan militair gezien weinig en is op militair terrein niet besluitvaardig. Frankrijk, Duitsland en Engeland neutraliseren elkaars macht binnen de Unie. Maar ook binnen het NAVO-kader zijn de lidstaten momenteel “als een stel kikkers in een kruiwagen”. Het blijkt bij enkele bondgenoten lastig nieuwe bijdragen aan bijvoorbeeld de ISAF-missie los te peuteren. De NAVO lijkt verworden tot een coalition of the willing. De Westerse wereld is enorm verdeeld, terwijl dat niet zo zou moeten zijn. Boekestijn begrijpt bijvoorbeeld niet waarom Duitsland niet actief is in Zuid-Afghanistan. Het is zaak dat het Westen zijn eenheid bewaart.

De twee sprekers raken aan elkaar gewaagd als men komt te spreken over het onderscheid tussen de Afghanistan-missies Enduring Freedom en ISAF. Dhr. Leurdijk geeft aan dat Nederland aan beide missies heeft deelgenomen, hoewel de deelname aan Enduring Freedom uniek was. Nederland volgde met haar medewerking aan Enduring Freedom de VS buiten de NAVO om. Dat deed Nederland op basis van art. 51 van het Handvest van de VN, het recht op zelfverdediging. Inmiddels vraagt Leurdijk zich af of ISAF nu een wederopbouw missie is gebleven of ook een gevechtsmissie is geworden. De ISAF militairen hebben dan wel het mandaat gekregen geweld te gebruiken indien noodzakelijk, de missies lopen inmiddels echter compleet door elkaar. Volgens Leurdijk is het van groot belang te discussiëren over de consequenties van het praktisch verdwijnen van het onderscheid tussen beide missies. Het publiek weet niet meer waar Nederland in Afghanistan nu precies mee bezig is. De NAVO heeft zijn public messenging dan ook niet op orde. Vandaar dat Secretaris-generaal van de NAVO, Jaap de Hoop Scheffer, op de recentelijke NAVO-top in Boekarest aangaf dat de boodschap van de missie in Afghanistan “op de keukentafel” moet komen te liggen. Het probleem bij de NAVO gaat nog verder, geeft dhr. Leurdijk aan. Het bondgenootschap is in paniek omdat het niet weet hoe nu eigenlijk verder te gaan in Afghanistan.

Boekestijn vindt dat de Verenigde Staten, en daarmee ook Nederland, de missie Enduring Freedom beter via de NAVO hadden kunnen organiseren. Wat betreft de kennisgeving vanuit de regering over de ISAF missie, zegt dhr. Boekestijn dat er een realistische brief naar de Kamer is gestuurd. In de brief werd duidelijk aangegeven dat de missie robuuste rules of engagement omvat. Volgens Boekestijn heeft staatssecretaris Koenders deze brief anders gepresenteerd om de boodschap te kunnen verkopen aan zijn PvdA achterban. Dhr. Boekestijn ziet het probleem van het de facto ineenschuiven van de missies niet zo, Nederland moet pragmatisch kijken naar wat zij wil bereiken. Overigens zal hij de Nederlandse verlenging van de ISAF-missie steunen, mits er meer geld voor defensie vrijgemaakt zal worden. De toename aan gevechtshandelingen brengt namelijk met zich mee dat er ook meer, en meer geavanceerd, materiaal richting Afghanistan gestuurd dient te worden. Terugtrekken zou een te grote externe dreiging voor Nederland opleveren. Niets doen is dus in ieder geval geen optie.

Ter afronding kreeg een aantal toehoorders nog even de kans om beide sprekers aan de tand te voelen. Na dhr. Boekestijn, dhr. Leurdijk en gespreksleider Koen van Schie waren bedankt voor hun komst en bijdragen werd door enkele aanwezigen en sprekers nog uitgebreid nagepraat. Uiteraard onder het genot van een drankje op rekening van VVD Leiden en Stichting JASON.

Thomas van der Valk

Voorzitter Stichting Jason